Litvanya’da Siyaset, Anayasa ve İdari Yapı

  Litvanya karışık tip bir cumhuriyettir. Ülkedeki Anayasa 1992’de kabul edildi ve bundan sonra birkaç kez gözden geçirmelere ve değişikliklere tabi tutuldu. Süreç boyunca yeni yasalar da eklenmiştir. Anayasaya göre, Cumhuriyet eşzamanlı olarak üç güç koluyla yönetiliyor. Bunlar arasında Başkan, Seimas ve Parlamento yer alıyor. Cumhuriyetin başı Cumhurbaşkanıdır. Çoğunluğa ulaşmış olan tüm ülke vatandaşlarının doğrudan oyuyla seçilir. Başkanın görev süresi beş yıldır. Aynı aday Başkanlığa iki defadan fazla seçilemez. Cumhurbaşkanı, Litvanya Cumhuriyeti’nin Başkanı olmasına rağmen, onun çok fazla gücü olmadığı belirtilmelidir. Yetkileri arasında Cumhuriyet’i dünya sahnesinde temsil etmek yer alıyor. Başkanın ayrıca Seimas’ı feshetme hakkı da var. Özellikle ülkenin dış politikasına ilişkin en önemli konularda strateji ve çözümlerin hazırlanmasından en çok sorumlu olan Başkandır. Aynı zamanda, diğer hükümet kolları ile işbirliği yapmak zorundadır.

Yasama organının başkanı Seimas’tır. Yüz kırk bir milletvekilinden oluşur. Karma bir sistem üzerinden, yani orantılı sistem (71 üye) ve çoğunluk sistemi (70 üye) altında seçildiklerini belirtmek gerekir. Her milletvekili dört yıllığına seçilir. Seimas’ın yetkileri arasında çeşitli amaçlarla yasal düzenlemelerin kabulü yer alıyor. Ayrıca, Seimas tüm yasaları onaylandıktan sonra yayınlar. Görevleri arasında, Cumhurbaşkanı’nın ileri sürdüğü Başbakanın adaylığını teyit etmek veya reddetmek de bulunmaktadır. Seimas, Hükümet’in çalışmalarının uygunluğunu ve meşruiyetini izlemeli, vergi sistemini düzenlemeli, yerel özerk yönetime sahip bölgelerde bölgelerde seçim yapmalı, uluslararası anlaşmaları onaylamalı vb. Seimas, Başkanın çalışmalarından memnun değilse, 3: 5 oranında oy çoğunluğu ile erken başkanlık seçimleri yapılabilir.

Üst yöneticinin temsilcisi hükümettir. Her hükümet yardımcısının, Devlete sadakat yemini yapan Seimas’ın önünde yemin ettiği belirtilmelidir. Hükümetin başı geleneksel olarak Başbakandır. Seimas’ın kendisine güvenmemesi durumunda, Bakanlar Kurulu’nun kendisi çözülebilir. Bununla birlikte, Başkanın kendisi Seimas temsilcileri ile aynı fikirde değilse ve Parlamentosu feshetmek istemiyorsa, Seimas üyelerini feshetme hakkı dahilindedir. Parti-politik alan hala aktif bir gelişim aşamasındadır. Ülkenin bağımsızlığının ilk yıllarında seçimlerde yalnızca yedi parti yer aldıysa, o zamandan bu yana, bu sayı neredeyse üç düzine çıkmıştır. En büyük partiler Demokratik İşçi Partisi, Yeni Liberaller Birliği, muhafazakar taraftarların başkanlık ettiği Anavatan Birliği ve Litvanya Demokratik İşçi Partisi ile koalisyonda olan Sosyal Demokrat Parti. www.orangesmile.com tüm hakları saklıdır.

Litvanya’daki Adliye yerel, bölgesel ve ihtisas mahkemeleri tarafından temsil edilir. Yargıtay yargı dairesinin başındadır. Temyiz Mahkemesi de başarıyla faaliyet göstermektedir. Anayasanın uygulanması ilgili Anayasa Mahkemesi tarafından izlenir. Başkan, Seimas ve Yargıtay’ın eşit katılımıyla adaylığı verilen sadece dokuz yargıçtan oluşur. Ancak, yalnızca Seimas yargıçları onaylama hakkına sahiptir. Seçilen her bireyin görev süresi dokuz yıldır. Seçim sistemi, Anayasa Mahkemesinin üçte birinin üç yılda bir tekrar seçileceği şekilde yapılandırılmıştır. Litvanya’nın dış politikası, dünyanın tüm ülkeleriyle en dostça ilişkileri sürdürmeyi amaçlıyor. Politika Avrupa entegrasyonunu hedeflemektedir, böylece Devlet AB ülkelerinin tüm kararlarını desteklemektedir. Rusya, Avro Bölgesi ülkelerinin yanı sıra ana ticaret ortağı olarak kabul ediliyor. 1991’de, Litvanya Birleşmiş Milletler’e katıldı ve halen aktif bir üyesidir.

NATO’ya üyelik artık dış savunma politikasında baskın bir yön. Ülkenin GSYİH’sının yüzde ikisinden fazlası, her yıl Savunmaya tahsis edilmektedir. Litvanya Silahlı Kuvvetleri’nin reformu ile birlikte eğitimi NATO’nun norm ve standartlarına uygun olarak yürütülmektedir. Bugün ülkede üç askeri bölge faaliyet gösteriyor. Düzenli silahlı kuvvetler on üç binden fazla personel istihdam ediyor. Kara ve hava kuvvetlerinin temsilcileri, motorlu piyade, mühendislik ve topçu birimlerinin yanı sıra barışı koruma görevlileri de var. Askeri cephaneliğin kendisi düzenli olarak güncellenir ve modernize edilir. Düzenli olarak, çeşitli NATO askeri tatbikatları yalnızca NATO’yla değil, diğer İskandinav devletleriyle de yapılır. Birliklerin başkomutanı, ülkenin cumhurbaşkanıdır. Ayrıca, Cumhurbaşkanı, Başbakan ve çeşitli Seimas temsilcilerini içeren özel Savunma Konseyi, silahlı kuvvetleri kontrol ediyor.